Cách trả lời câu “Hãy giới thiệu về bản thân”
4 phút đọc

Hãy hình dung hai ứng viên cho cùng một vị trí hỗ trợ khách hàng, cả hai đều được hỏi “Vậy, bạn hãy giới thiệu về bản thân nhé” ngay trong phút đầu tiên.
Người thứ nhất bắt đầu từ nơi cô lớn lên, chuyển sang tấm bằng đại học, nhắc đến một công việc mùa hè, rồi một năm nghỉ giữa chừng, rồi công việc đầu tiên, và hai phút sau vẫn còn cách vài năm so với bất cứ điều gì người phỏng vấn quan tâm. Mọi điều cô nói đều là thật. Nhưng không điều nào trả lời câu hỏi đang được đặt ra, mà thực chất là: bạn là ai trong công việc, vì sao bạn phù hợp với công việc này, và vì sao bạn có mặt ở đây?
Người thứ hai nói: “Tôi là chuyên viên hỗ trợ khách hàng tại một công ty phần mềm, nơi tôi xử lý những yêu cầu khó hơn và giúp đào tạo nhân viên mới. Trước đó tôi làm bán lẻ, và đó là nơi tôi học được cách giữ bình tĩnh với những người đang bực bội. Tôi đang tìm một vị trí mà tôi có thể làm điều đó với một sản phẩm lớn hơn, và việc công ty chú trọng hướng dẫn khách hàng mới chính là phần công việc hỗ trợ mà tôi thích nhất.” Câu trả lời mất khoảng ba mươi giây. Giờ người phỏng vấn đã biết cô làm gì, kinh nghiệm đó đến từ đâu và vì sao cô muốn công việc này, và có ba sợi chỉ để lần theo trong suốt phần còn lại của buổi phỏng vấn.
Sự khác biệt không nằm ở tài năng hay sự tự tin. Nó nằm ở cấu trúc.
Hiện tại, quá khứ, tương lai
Câu trả lời thứ hai có một cấu trúc đơn giản phù hợp với hầu hết mọi người. Bắt đầu bằng hiện tại: bạn đang làm gì, hoặc gần đây nhất đã làm gì, và một điều bạn làm giỏi. Thêm một chút quá khứ: một hoặc hai trải nghiệm trước đó đã đưa bạn đến đây và có liên quan đến công việc này, không phải toàn bộ quá trình của bạn. Kết thúc bằng tương lai: vì sao vị trí này khiến bạn quan tâm và nó liên quan thế nào đến điều bạn vừa nói. Giữ toàn bộ câu trả lời trong khoảng tối đa một phút rưỡi. Hãy coi nó là đoạn giới thiệu phim, không phải cả bộ phim.
Nội dung của từng phần phụ thuộc vào tin tuyển dụng, nên hãy đọc lại tin trước khi chuẩn bị. Tìm hai hoặc ba điểm trùng khớp rõ nhất giữa những gì nhà tuyển dụng cần và những gì bạn đã làm, và đảm bảo câu trả lời của bạn chạm đến từng điểm. Nếu bạn có một kết quả đáng tự hào phù hợp với vị trí, hãy nhắc ngắn gọn và để họ hỏi chi tiết. Bỏ qua những gì không giúp ích: chuyện đời tư, những công việc không liên quan và bất cứ điều gì tiêu cực về nhà tuyển dụng cũ. Một chút cá tính là điều đáng hoan nghênh, chẳng hạn một sở thích có liên hệ với công việc, miễn là ngắn gọn và liên quan.
Cấu trúc này có thể uốn theo hoàn cảnh của bạn. Nếu bạn đang chuyển ngành, hãy mở đầu bằng những kỹ năng mang theo được và giải thích sự chuyển hướng trong một câu rõ ràng, đại loại như: “Tôi đã dạy học vài năm, và tôi muốn chuyển sang đào tạo doanh nghiệp vì tôi thích giải thích ý tưởng và xây dựng tài liệu.” Sau đó, đưa ra một ví dụ cụ thể chứng minh mối liên hệ đó. Nếu kinh nghiệm của bạn còn hạn chế, hãy bắt đầu với những gì có giá trị: việc học, dự án, hoạt động tình nguyện, công việc bán thời gian. Gọi tên kỹ năng mà mỗi trải nghiệm thể hiện và nói điều gì đã thu hút bạn đến với lĩnh vực này. Sự quan tâm thật lòng kèm một ví dụ có thật mạnh hơn nhiều so với lời xin lỗi vì những gì bạn chưa làm được.
Để câu trả lời nghe giống bạn cần luyện tập một chút. Viết ba phần dưới dạng ghi chú ngắn thay vì câu hoàn chỉnh, rồi nói câu trả lời thành tiếng vài lần và bấm giờ. Cắt bớt chỗ nào lê thê. Ghi âm lại một lần và lắng nghe các từ đệm cũng như khoảnh khắc ý chính bị lạc mất. Đừng học thuộc từng chữ: một câu trả lời đọc thuộc nghe cứng nhắc, và quên một dòng có thể khiến bạn rối hoàn toàn, trong khi ghi chú cho phép bạn mỗi lần nói hơi khác đi mà vẫn truyền đạt được ý.
Phần lớn các lỗi thường gặp đều đến từ việc quên mất mục đích của câu hỏi. Đọc lại CV theo thứ tự thời gian, bắt đầu từ quá xa đến mức suốt một phút chẳng có gì liên quan, tự hạ thấp hoặc tự đề cao mình quá mức, không bao giờ nối câu chuyện của mình với công việc này khiến người nghe phải đoán vì sao bạn kể, hoặc bỏ lửng mà không có ý kết: mỗi lỗi đều bắt người phỏng vấn làm phần việc lẽ ra bạn phải làm cho họ.
Hãy điều chỉnh theo người đang nghe nữa. Với quản lý tuyển dụng, hãy tập trung vào bản thân công việc. Với chuyên viên tuyển dụng ở vòng đầu, hãy nói rộng hơn một chút và nêu rõ bạn đang tìm gì. Với hội đồng phỏng vấn, hãy nhìn quanh phòng và giữ câu trả lời gọn gàng. Nếu ai đó ngắt lời để hỏi thêm, hãy đón nhận; bị ngắt lời thường có nghĩa là họ quan tâm.
Một câu trả lời tốt sẽ mời gọi câu hỏi, nên hãy sẵn sàng củng cố mọi điều bạn khẳng định bằng một câu chuyện. Nếu bạn nói mình xử lý những yêu cầu khó hơn, hãy chuẩn bị sẵn một yêu cầu cụ thể để kể. Trước buổi phỏng vấn, hãy xem lại ghi chú trong Theo dõi ứng tuyển và kiểm tra xem CV có kể cùng một câu chuyện với câu trả lời của bạn không. Và nếu bạn vẫn đang tìm vị trí để chuẩn bị, hãy tìm trên danh sách việc làm hoặc việc làm từ xa, và bắt đầu với những vị trí mà bạn hình dung được mình tự tin đưa ra câu trả lời này.